webmaster's Article

Go Back Previous Next

'ควายงาม' ตามตำรา

'ควายงาม' ตามตำรา

ฝนเทกระหน่ำทำให้ปลักควายปริ่มน้ำ...“ไอ้เพชร”ควายไทยตัวเขื่องรีบตรงปรี่ไปยังคันดินขอบปลัก เอาเขาแซะแต่งคันดิน แล้วเอนกายพลิกตัวไปมา ก่อนทำท่า พิสดารด้วยการชี้ขาหน้าขึ้นฟ้าปั่นจักรยานกลางอากาศ น้ำในปลักกระเซ็นเป็นวงกว้าง เพราะน้ำหนัก 760 กิโลกรัม ของควายหนุ่มวัย 4 ปี ผู้คว้าแชมป์ควายงามระดับประเทศ
   
“พลิกตัว” ผมสั่ง “ไอ้เพชร” เพื่อถ่ายรูปสวย ๆ มันกลับชูคอเหนือปลักควายแล้วทำหน้าฉงน!! ต่างจากผู้เลี้ยงในศูนย์อนุรักษ์และพัฒนาควายไทย จ.ชลบุรี สั่งให้มันพลิกตัวก็ยอมแต่โดยดี สำหรับควายงามตามตำราสมัยโบราณคงหาดูได้ยาก เพราะจากสถิติควายในไทยปี 2551 ถึงปีนี้ลดลงกว่าเมื่อ 10 ปี ก่อน ซึ่งเมื่อไม่นานมานี้ หน่วยงานภาครัฐเตรียมเก็บข้อมูลลักษณะของควายพันธุ์ดี ตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ทรงห่วงใยว่าควายไทยจะสูญพันธุ์!!
   
ประมวล จันทวงษ์ หรือทิดม่อน เกษตรกรผู้ชำนาญการเลี้ยงควายและเป็นกรรมการการประกวดควายในจังหวัดชลบุรีเล่าว่า ชาวบ้านผูกพันกับควายมาตั้งแต่เด็ก ๆ เพราะครอบครัวใดเมียตั้งท้องต้องเตรียมซื้อควายแม่พันธุ์มาไว้เพื่อผสมพันธุ์ ซึ่งพอลูกของครอบครัวนั้นโตเตรียมเข้าโรงเรียน ลูกควายก็สามารถขายได้เพื่อเป็นทุนการศึกษาให้ลูก ชาวบ้านทำอย่างนี้จนสามารถขายควายส่งลูกเรียนจบปริญญามาแล้วหลายคน
   
ปัจจุบันควายลักษณะดีตามตำราหายากเต็มทีเนื่องจากหลายพื้นที่ผสมพันธุ์แบบเลือดชิดคือ ควายที่มาผสมพันธุ์มีประวัติและความเกี่ยวเนื่องเป็นสายเลือดเดียวกัน ทำให้ลักษณะเด่นหายไป ขณะที่รูปร่างมีขนาดเล็กลง
     
ด้าน สาโรจน์ เจียระคงมั่น ประธานคณะทำงาน ศูนย์อนุรักษ์และพัฒนาควายไทย จ.ชลบุรี กล่าวถึงปัญหาที่มีผลต่อควายไทยว่า ควายที่มีลักษณะเด่นเกษตรกรมักตอนควายเหล่านั้น เพื่อไม่ให้เวลาเจอตัวเมียแล้วมีอารมณ์คึก ไม่ฟังคำสั่งของเจ้าของ จึงไม่มีโอกาสขยายพันธุ์เด่นในวงกว้าง ควายพวกนี้มีรูปร่างใหญ่เนื้อแน่น ทำให้เกษตรกรขายให้กับโรงฆ่าสัตว์ขณะที่ควายยังโตไม่เต็มที่
   
“อุทัยธานี เป็นจังหวัดที่มีควายงามเยอะ แม้จะมีควายมากที่สุดเป็นอันดับที่ 18 ของประเทศไทย เนื่องจากนักอนุรักษ์ควายในจังหวัดมีการทำงานจริงจัง ประกอบกับมีท้องนาในการเลี้ยงมากอยู่ เช่นเดียวกับชลบุรีที่มีประเพณีวิ่งควายและประกวดควายงามทุกปี ทำให้เกษตรกรในพื้นที่เลี้ยงควายเกือบทุกบ้าน” สาโรจน์ เล่า  
   
ทิดม่อน เล่าถึงควายงามว่า ในชลบุรีสมัยก่อนเลี้ยงควายเพื่อใช้แรงงานในโรงงานอ้อย ขณะที่ชาวบ้านก็เลี้ยงไว้ทำเกษตรกรรม แต่เริ่มมาแพร่หลายเมื่อชาวบ้านเห็นบ้านไหนมีควายงาม อีกบ้านก็อยากมีไว้เลี้ยงประดับบารมี ทำให้เกิดการประกวดควายงามขึ้นทุกหัวระแหง
   
ควายงามจากเอกสารควายไทยของศูนย์อนุรักษ์และพัฒนาควายไทย จ.ชลบุรี เขียนไว้ว่า 1.มีความเชื่อง อารมณ์ดีท่าทางเป็นมิตรใช้งานง่าย 2.ท่ายืนสง่างาม หน้ายก มีเอกลักษณ์ รูปร่างใหญ่สมส่วน ท่าเดินคล่องแคล่วนุ่มนวล 3.รูปร่างสมส่วน มองด้านข้างเป็นสี่เหลี่ยม  ผืนผ้า (ส่วนท้ายยกกว่าส่วนหัวเล็กน้อยพองาม) 4.คอใหญ่หนาบึกบึน สั้น แข็งแรง สมส่วนกับหัวและไหล่ 5.ท้อง กลมกลึง ตั้งแต่หน้าไปหลัง ลำตัวลึก มีความจุมาก ซี่โครงเต็ม สวาบแคบ
   
6.จมูกหนา สันจมูกเต็ม ไม่แอ่น มีเหงื่อเปียกชื้นอยู่เสมอแสดงว่าสุขภาพดี ไม่แห้งผาก 7.หน้าโหนก กะโหลกหัวโตหนา หน้าผากกว้างนูน 8.ดวงตาใหญ่เด่นนูน แจ่มใส กลมโต ไม่มีฝ้า ไม่ขุ่นมัว ตาไม่เข คิ้วหนา 9.ใบหูกว้างใหญ่ สะอาด โบกสะบัดได้ดี ดำเป็นมัน ทั้งสองข้างขนาดเท่ากัน 10.เขาตกช้อน สง่างาม รับกับใบหน้า ผิวเขามันใส
   
11.ผิวกายทองแดง หรือสีดำ, ดำแดง เป็นเงางาม 12.ตะโพกกว้าง โค้งมนสมส่วน เนื้อแน่นเต็ม ไม่แฟบ ไม่เรียวแหลม 13.หลังกว้างตรง แบนราบพองาม (เทน้ำ ไม่ไหลหกง่าย) 14.แข้งขาใหญ่ตรง ยืนเป็นสง่า ขาไม่เก หรือถ่างมองจากด้านข้างด้านหลัง ต้องตรง 15.ตะโหนกกว้าง หนาและสูงเล็กน้อย 16.ปากใหญ่กว้าง ขนปากล่างเกลี้ยงแสดงว่ากินหญ้าเก่ง ตัวไม่ชอบกินหญ้าจะมีขนปากข้างล่างมาก กรามล่างแข็งแรงอ้าได้กว้างรับกับลำคอ
   
17.หนังหนา หย่อนไม่ตึงมาก แสดงว่าเจริญเติบโตได้ดี 18.โคนหางใหญ่ เข้ารูปรัดก้นมิดชิด ได้สัดส่วน หางยาวเลยข้อพับ ปลายหางเป็นพวงสวยงาม 19.เล็บใหญ่กลมโต แข็งแรงรับน้ำหนักได้ดี กางออกได้สัดส่วน ปลายเล็บแนบชิดไม่เกยกัน รอยเท้าหลังต้องอยู่เหนือรอยเท้าหน้าบ่งบอกถึงการเดินที่รวดเร็ว เล็บน้อยตรงงามไม่คดงอ 20.ระบบสืบพันธุ์สมบูรณ์ดี เพศเมียมีเต้านม 4 เต้าวางตำแหน่งเหมาะสม อวัยวะเพศใหญ่กลมเหมือนใบตองจาน (ใบทองกวาว) เพศผู้  มีลูกอัณฑะใหญ่ตรงเท่ากันสองข้างไม่บิดเบี้ยวหรือหย่อนยาน
   
ทิดม่อนเล่าเสริมว่า ควายจะดีหรือไม่ดีต้องดูที่ ดวงตา ถ้าดวงตาสดใสจะเลี้ยง เชื่องฝึกง่าย แต่บางตัวที่ตาขุ่นเขียวมักดุร้ายวิ่งชนเจ้าของ ส่วนการกินต้องกัดให้ถึงโคนต้นหญ้าถึงจะดี แต่ถ้ากัดหญ้าเพียงเล็ม ๆ ยอดหญ้าจะเลี้ยงให้สมบูรณ์ยาก ควายก็เหมือนสัตว์ทั่วไปคนเลี้ยงต้องเอาใจใส่ ตกกลางวันก็พามันไปเล่นน้ำเอาหญ้าขัดเนื้อตัวถึงจะเชื่อง
   
ขณะที่ ความเชื่อของชาวบ้านเกี่ยวกับควายงามที่ถูกโฉลกต้องให้ดูที่ “ขวัญ” ซึ่งเป็นขนที่เวียนเป็นก้นหอยเหมือนบนศีรษะคน โดย    “ขวัญ” มงคลคือ 1.ขวัญก้อนเกลือ บริเวณกลางหัว เสมือนอาหารกับข้าวที่อุดมสมบูรณ์ 2.ท้าวนั่งจา บริเวณเหนือคิ้ว เจ้าของจะประสบความสำเร็จในการเจรจาความ 3.ทัดดอก ขวัญที่กกหูทั้ง สองข้าง เสมือนการทัดดอกไม้ สวยงามเป็นมงคล 4.ขวัญโหนกหน้า เรียกว่า งำเงาหรือพญากลางจ้อง มงคลได้เป็นร่มเงา 5.ยุ้งข้าวแตก ขวัญ ตรงสวาบ (เหนือกระเพาะ) เปรียบเหมือนการทำนาได้ข้าว จนยุ้งแตก                
   
6.ก้อนหางคำ ขวัญที่กกหู เสมือนมีทองคำ ร่ำรวยมีเงินทอง 7.สะเภาอุ้มทอง ขวัญที่ใต้ท้อง หากมีทั้งสองข้างจะดี ให้ลูกมากและเลี้ยงลูกได้ดี 8.แม่ฮ่างเปิดซิ่น ขวัญที่ขาพับหลัง ใครเห็นใครชอบเป็นเสน่ห์ขายออกได้ 9.หน้าตรง ขวัญเดียวบริเวณหน้าผากเปรียบเสมือนเลขหนึ่ง
   
ส่วนขวัญที่ไม่เป็นมงคล คือ 1.กระบานหัวแตก ขวัญที่หน้าผาก ถ้ามีสามขวัญไม่ดีดื้อพยศ 2.สีดานั่งให้ บริเวณใต้ตา เจ้าของจะประสบความทุกข์ความโศก 3.แทงโลง ขวัญกลางตัวทั้งสองข้าง เป็นอัปมงคล ดื้อรั้นไม่เชื่อง เลี้ยงไม่โต 4.ธรณีอกแตกหรือปั่นพื้น ขวัญบริเวณหน้าอก ไม่ดี 5.ขวัญนั่งทับ บริเวณกลางหลัง เปรียบเสมือนของหายจะไม่ได้คืน
   
6.ปัดตลอดหรือวีปัด ขวัญที่โหนกหลัง เพราะหางจะปัดออกไปตลอด 7.กระบานหัวแตก บริเวณตรงสะดือ เปรียบเสมือนเรือรั่ว 8.ขวัญดีดขี้ บริเวณใต้เล็บเล็กน้อย จะดื้อชอบเตะถีบเจ้าของ     
   
ความเชื่อเรื่องขวัญ ทิดม่อน เคยประสบกับตัวเองมาแล้ว หลังซื้อควายที่มี “ขวัญ นั่งทับ” ไม่ถึงสองเดือน ขโมย เข้าบ้านเอาไก่และสิ่งของ ทั้งที่แกอยู่หมู่บ้านนี้มานานไม่มีใครกล้ากระตุกหนวดเสือเพราะแกเป็นอดีตนักเลงเก่า
   
สาโรจน์ มองอนาคต ของควายงามว่า ควรมีหน่วยงานภาครัฐมาดูแลให้มากขึ้น เพราะปัจจุบันเกษตรกรมักใช้รถไถนาแทนควาย ซึ่งทำให้ควายไม่มีงานทำ เกษตรกรก็ไม่เลี้ยงจึงเป็นผลให้ควายพันธุ์ ดี ๆ เหลือน้อยลงทุกที ซึ่งหาก เกษตรกรต้องการน้ำเชื้อควายสายพันธุ์ดีควรติดต่อไปยังปศุสัตว์จังหวัดที่อาศัยอยู่ 
    
หลังจาก “ไอ้เพชร” นอนเล่นในปลักควายจนหนำใจ ก็ยืนผึ่งลมสง่างาม ท่ามกลางพายุลมฝน และโลกระบบทุนที่เน้นปริมาณมาก กว่าเหลียวแลแรงงานเชื่องช้าอย่างพวกมัน จนลืมว่า อดีต ชาติพันธุ์ไทยคงอยู่ได้เพราะควายนี่เอง.


 


ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบ จาก


More Articles

Current Rank:

Your Rank:

Added by: webmaster

Date: 17th Feb 10

Views: 1247

Comments: 0

Favorited: 0

Channel:  ข่าวในประเทศ

Flag Content

Favorites

Email to friends

0 Comments Post Comment